PRECYZJA
I DOKŁADNOŚĆ

Dieta

Zasady zdrowego żywienia obowiązują pacjentów z cukrzycą tak samo jak osoby zdrowe. Dodatkowe elementy, na które należy zwrócić uwagę w diecie to:

  • kontrola ilości spożywanych węglowodanów – powinny one stanowić 40-50% wartości energetycznej przyjmowanych posiłków,
  • unikanie w diecie węglowodanów prostych, takich jak np.: cukier, ciastka, cukierki, dżem, czekolada, gumy do żucia, owoce w puszce,
  • częste i regularne przyjmowanie posiłków.

 

Jednym z celów leczenia cukrzycy jest uzyskanie i utrzymanie pożądanej masy ciała. Stąd przestrzeganie zaleceń dietetycznych stanowi jeden z elementów terapii cukrzycy.

Przestrzeganie zasad zdrowego żywienia ma istotne znaczenie w profilaktyce i leczeniu cukrzycy.
Dążąc do uzyskania pożądanej masy ciała, zwracaj uwagę na kaloryczność przyjmowanych posiłków. Ilość przyjmowanych kalorii powinna być dostosowana do wieku, aktualnej masy ciała oraz aktywności fizycznej. Zmniejszenie ilości przyjmowanych kalorii o 500-1000 kcal/dobę zazwyczaj powoduje stopniową redukcję masy ciała o ok. 0,5-1 kg/tydzień.

Jeśli oprócz cukrzycy cierpisz na nadciśnienie tętnicze czy też zaburzenia lipidowe, korzystne może być wprowadzenie do jadłospisu diety śródziemnomorskiej lub diety DASH nakierowanej na redukcję nadciśnienia.

Komponując dietę, warto stosować tzw. wymienniki węglowodanowe. Przeliczanie węglowodanów w przyjmowanych posiłkach ma kluczowe znaczenie dla ustalenia precyzyjnego dawkowania insuliny.

Wymiennik węglowodanowy (WW) to ilość (masa) produktu, w którym znajduje się 10 g węglowodanów przyswajalnych, czyli trawionych, a następnie wchłanianych. 
Przeliczenie węglowodanów w przyjmowanych posiłkach ma kluczowe znaczenie dla ustalenia precyzyjnego dawkowania insuliny.

Jak liczyć wymienniki węglowodanowe?

Większość produktów spożywczych posiada na opakowaniu informację o zawartości składników odżywczych: węglowodanów, białek 
i tłuszczów. Informacje te zazwyczaj podane są w gramach w przeliczeniu na 100 g produktu. Dodatkowo podana jest informacja 
o wartości kalorycznej produktu – w kilokaloriach (kcal).

1 wymiennik węglowodanowy (WW) = 10 g węglowodanów przyswajalnych (bez błonnika)

1 wymiennik węglowodanowy (WW) dostarcza
40 kcal energii pochodzącej z węglowodanów
1 g węglowodanów = 4 kcal


Przykład 1. Obliczanie wymienników węglowodanowych
Produkt: kasza jaglana, 60 g

Nazwa produktu Ilość Wartość energetyczna Węglowodany
Kasza jaglana 100 g 355 kcal 71,6 g

 

Z etykiety na opakowaniu dowiadujemy się, że w 100 g kaszy znajduje się 71,6 g węglowodanów, co w zaokrągleniu daje wartość 72 g.
Jeżeli 10 g węglowodanów = 1 WW,
to 72 g = 7,2 WW – w uproszczeniu 7 WW.

Jeżeli w 100 g kaszy znajduje się około 7 WW,
to w 60 g będzie około 4 WW.

Jeśli na opakowaniu nie ma danych na temat zawartości poszczególnych składników, wówczas źródłem wiedzy może być strona internetowa lub poradniki, które zawierają informacje o zawartościach poszczególnych składników odżywczych w produktach spożywczych.

Przeliczanie węglowodanów w przyjmowanych posiłkach ma kluczowe znaczenie dla uzyskania precyzyjnego dawkowania insuliny. Wyliczenie właściwej dawki insuliny pozwoli na uniknięcie nieprawidłowych wartości glukozy, czyli hipo- i hiperglikemii.

Obliczanie wymienników w produktach nie jest trudne!

Zapamiętaj, że: 1 WW = 10 g węglowodanów

Na co jeszcze należy zwrócić uwagę podczas komponowania posiłków?

Ogranicz w swojej diecie węglowodany proste:

  • ciasta,
  • słodkie bułki,
  • czekoladę,
  • cukier,
  • miód,
  • dżemy, marmolady.

Wprowadź do swojej diety węglowodany złożone:

  • ciemne pieczywo z mąki z pełnego przemiału,
  • chleb graham,
  • płatki owsiane,
  • grube kasze,
  • ryż brązowy,
  • makarony: ugotowane na półtwardo i razowe.

Węglowodany złożone są bogate w błonnik pokarmowy,
 poprawiają parametry gospodarki lipidowej, regulują pracę przewodu pokarmowego.

Na co jeszcze należy zwrócić uwagę podczas komponowania posiłków?

Węglowodany są podstawowym składnikiem posiłków. U osób przestrzegających zasad zdrowej diety ważne jest także unikanie produktów o wysokim indeksie glikemicznym, czyli takich, których indeks glikemiczny jest wyższy od 70.

Indeks glikemiczny (IG) to wskaźnik określający szybkość podnoszenia się poziomu glukozy po spożyciu danego produktu. 
Im wyższa wartość IG, tym szybciej i do wyższych wartości wzrasta poziom glukozy we krwi. Indeks glikemiczny glukozy wynosi 100.

Produkty spożywcze możemy podzielić na te o niskim, średnim i wysokim IG.

Indeks glikemiczny Wartość Przykłady
Niski < 55 jabłka suszone, grejpfrut, morele suszone, mleko zsiadłe, jogurt naturalny
Średni 56-70 ananas, burak, młode ziemniaki, kasza manna, pełnoziarnisty chleb żytni
Wysoki > 70 bagietka, płatki śniadaniowe, ryż dmuchany, naleśniki

Należy ograniczyć do minimum węglowodany o wysokim indeksie glikemicznym. Produkty je zawierające należy spożywać sporadycznie i wówczas zjeść je w posiłkach złożonych, czyli takich, w których obecne są białka oraz tłuszcze. Produkty o wysokim indeksie glikemicznym należy spożywać zawsze w sytuacji niedocukrzenia.
 

Staraj się włączać do diety produkty o niskim IG.


Spożycie alkoholu u chorych na cukrzycę

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) 2016 spożywanie alkoholu przez chorych na cukrzycę nie jest zalecane. Dopuszczalne ilości alkoholu to:

  • u kobiet – 20 g/dobę, czyli np. 200 ml 11% wina,
  • u mężczyzn – 30 g/dobę, czyli np. 0,5 l 6% piwa.

Spożywanie alkoholu jest całkowicie zakazane u osób z cukrzycą, które dodatkowo mają podwyższony poziom triglicerydów, zdiagnozowaną neuropatię lub przebyły zapalenie trzustki.

Spożycie alkoholu przez osobę leczoną z powodu cukrzycy może doprowadzić do niedocukrzenia spowodowanego hamującym działaniem alkoholu na produkcję glukozy w wątrobie. W przypadku spożycia alkoholu należy pamiętać o dodatkowym posiłku, który zmniejszy ryzyko hipoglikemii.

Spożywając alkohol, warto również pamiętać o jego wysokiej kaloryczności, a tym samym wpływie na wzrost masy ciała i rozwój otyłości brzusznej.