PRECYZJA
I DOKŁADNOŚĆ

Diagnoza cukrzycy typu 1

Objawy cukrzycy występują zazwyczaj z tak dużą intensywnością, że trudno je przeoczyć. Ich wystąpienie powinno skłonić nas do natychmiastowej wizyty u lekarza w celu przeprowadzenia dalszej diagnozy.

Poziom cukru powinien być zmierzony jak najszybciej, niezależnie od pory dnia. Badanie poziomu cukru na etapie diagnozowania cukrzycy odbywa się w laboratorium analitycznym.

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT) wykonuje się wówczas, kiedy stężenie glukozy na czczo mieści się w przedziale 100-125 mg/dl.

Jeżeli wynik badania poziomu glukozy wykonany o dowolnej porze doby przekroczy wartość 200 mg/dl oraz będą obecne objawy kliniczne cukrzycy, rozpoznajemy cukrzycę.

Tabela poniżej przedstawia wartości glikemii będące podstawą diagnozy cukrzycy typu 1 na podstawie wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) 2016.

 

Tabela: Diagnozowanie cukrzycy Typu 1 na podstawie wyników pomiaru glikemii:

(wg PTD 2016 – Zasady rozpoznawania zaburzeń gospodarki węglowodanowej)

Glikemia przygodna – oznaczenie poziomu cukru 
w próbce krwi pobranej o dowolnej porze dnia, 
niezależnie od pory ostatnio spożytego posiłku
Glikemia na czczo – oznaczenie poziomu cukru
w próbce krwi pobranej 8-14 godzin
od ostatniego posiłku
Glikemia w 120. minucie
doustnego testu tolerancji glukozy
Stężenie glukozy w krwi żylnej

Wynik pomiaru
 mg/dl

Wynik pomiaru
 mmol/l

Rozpoznanie

Wynik pomiaru
mg/dl

Wynik pomiaru
mmol/l

Rozpoznanie Wynik pomiaru
mg/dl
Wynik pomiaru
mmol/l
Rozpoznanie
≥ 200 ≥ 11,1 Cukrzyca* 70-99 3,9-5,5 Prawidłowa glikemia na czczo < 140 < 7,8 Prawidłowa tolerancja glukozy

Gdy występują objawy hiperglikemii
takie jak: wzmożone pragnienie,
wielomocz, osłabienie

100- 125 5,6-6,9 Nieprawidłowa glikemia na czczo 140- 199 7,8- 11,1 Nieprawidłowa tolerancja glukozy
≥ 126 ≥ 7 Cukrzyca* ≥ 200 ≥ 11,1 Cukrzyca*

*Do rozpoznania cukrzycy konieczne jest stwierdzenie jednej z nieprawidłowości, z wyjątkiem glikemii na czczo, gdy wymagane jest dwukrotne potwierdzenie zaburzeń. Przy oznaczeniu glikemii należy wziąć pod uwagę takie czynniki jak: pora ostatnio spożytego posiłku, wysiłek fizyczny, pora dnia.

Diagnoza cukrzycy typu 2

Podstawą do rozpoznania cukrzycy jest badanie poziomu cukru, czyli oznaczenie glikemii.

Poziom cukru może być mierzony jako:

  • glikemia przygodna o dowolnej porze dnia,
  • glikemia na czczo,
  • glikemia w 120. minucie doustnego testu tolerancji glukozy.

W zależności od rodzaju pomiaru i uzyskanego wyniku lekarz stawia diagnozę.

Badanie poziomu cukru na etapie diagnozowania cukrzycy odbywa się w laboratorium analitycznym.

Tabela poniżej przedstawia wartości glikemii będące podstawą diagnozy cukrzycy wg wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) 2016 – nie dotyczy cukrzycy ciążowej.

 

Tabela: Diagnozowanie cukrzycy Typu 2 na podstawie wyników pomiaru glikemii:

(wg PTD 2016 – Zasady rozpoznawania zaburzeń gospodarki węglowodanowej)

Glikemia przygodna – oznaczenie poziomu cukru 
w próbce krwi pobranej o dowolnej porze dnia, 
niezależnie od pory ostatnio spożytego posiłku
Glikemia na czczo – oznaczenie poziomu cukru
w próbce krwi pobranej 8-14 godzin
od ostatniego posiłku
Glikemia w 120 minucie
doustnego testu tolerancji glukozy
Stężenie glukozy w krwi żylnej

Wynik pomiaru
 mg/dl

Wynik pomiaru
 mmol/l

Rozpoznanie

Wynik pomiaru
mg/dl

Wynik pomiaru
mmol/l

Rozpoznanie Wynik pomiaru
mg/dl
Wynik pomiaru
mmol/l
Rozpoznanie
≥ 200 ≥ 11,1 Cukrzyca* 70-99 3,9-5,5 Prawidłowa glikemia na czczo < 140 < 7,8 Prawidłowa tolerancja glukozy

Gdy występują objawy hiperglikemii
takie jak: wzmożone pragnienie,
wielomocz, osłabienie

100-125 5,6-6,9 Nieprawidłowa glikemia na czczo 140-199 7,8-11,1 Nieprawidłowa tolerancja glukozy
≥ 126 ≥ 7 Cukrzyca* ≥ 200 ≥ 11,1 Cukrzyca*

*Do rozpoznania cukrzycy konieczne jest stwierdzenie jednej z nieprawidłowości, z wyjątkiem glikemii na czczo, gdy wymagane jest dwukrotne potwierdzenie zaburzeń. Przy oznaczeniu glikemii należy wziąć pod uwagę takie czynniki jak: pora ostatnio spożytego posiłku, wysiłek fizyczny, pora dnia.

Diagnoza cukrzycy ciążowej

Pierwszym krokiem w diagnozie ewentualnych zaburzeń tolerancji glukozy jest badanie stężenia glukozy na czczo.

Dodatkowo ciężarnym, u których występują czynniki ryzyka, należy już na pierwszej wizycie zlecić wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy (75 g OGTT). Kobiety bez czynników ryzyka powinny także wykonać ten test, ale w 24-28 tygodniu ciąży.

 


Diagnostyka w kierunku zaburzeń tolerancji glukozy podczas wizyt u ginekologa:

  Ciężarne bez czynników ryzyka Ciężarne z czynnikami ryzyka
WIZYTA U GINEKOLOGA Na czczo 92-125 mg/dl (5,1-6,9 mmol/l)
60. minuta ≥ 180 mg/dl (≥ 10,0 mmol/l)
120. minuta 153-199 mg/dl (8,5-11,0 mmol/l)
Test obciążenia glukozą 
(75 g OGTT – 3-punktowy w 24-28 tygodniu ciąży) (75 g OGTT – 3-punktowy w pierwszym trymestrze ciąży)


Test obciążenia glukozą 75 g (tzw. krzywa cukrowa) wykonuje się na czczo rano po przespanej nocy i 8 godz. powstrzymywania się od jedzenia i picia. Kilka dni przed badaniem nie należy ograniczać węglowodanów. W trakcie testu obciążenia glukozą należy powstrzymać się od jakiegokolwiek wysiłku fizycznego. 

Zgodnie z wytycznymi WHO 2013 cukrzyca ciążowa (GDM, czyli gestational diabetes mellitus) rozpoznawana jest, jeśli zaistnieje jeden z 3 wymienionych poniżej czynników:

CUKRZYCA CIĄŻOWA – KRYTERIA ROZPOZNANIA
Glikemia na czczo 92-125 mg/dl – (5,1-6,9 mmol/l)
Glikemia w 60. minucie
doustnego testu tolerancji glukozy
≥ 180 mg/dl – (10,0 mmol/l)
Glikemia w 120. minucie
doustnego testu tolerancji glukozy
153-199 mg/dl – (8,5-11,0 mmol/l)
 

Cukrzyca

Zgodnie z definicją zawartą w wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego 2016, cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny.

 

RODZAJE CUKRZYCY

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wyróżniamy następujące rodzaje cukrzycy:

  • cukrzyca typu 1,
  • cukrzyca typu 2,
  • cukrzyca ciążowa,
  • inne specyficzne typy cukrzycy.

Na cukrzycę choruje w Polsce ponad 3 mln osób.

Zdecydowana większość – około 90% – to chorzy z cukrzycą typu 2. Na cukrzycę typu 1 choruje w Polsce około 10% osób, a najczęściej choroba ta rozpoznawana jest pomiędzy 10. a 14. rokiem życia.

Diagnoza cukrzycy nie jest dziś już wyrokiem: obecne metody leczenia znacznie opóźniają czas oraz minimalizują ryzyko wystąpienia powikłań, a to one są najniebezpieczniejszym obliczem choroby.

SŁOWNIK PODSTAWOWYCH POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z CUKRZYCĄ

cholesterol całkowity – cholesterol to związek chemiczny, który bierze udział w powstawaniu hormonów, kwasów żółciowych, witaminy D, jest także składnikiem błon komórkowych. Jest niezbędny do funkcjonowania organizmu, ale jego nadmiar powoduje miażdżycę, czyli zwężenie tętnic, prowadząc m.in. do choroby wieńcowej. Cholesterol całkowity jest sumą wszystkich rodzajów cholesterolu we krwi

cholesterol frakcja HDL – tak zwany „dobry” cholesterol. Wysoki poziom HDL zapobiega miażdżycy naczyń krwionośnych, a tym samym zmniejsza ryzyko zawału serca czy udaru mózgu

cholesterol frakcja LDL – tak zwany „zły” cholesterol. Jego nadmiar odkłada się w ścianach tętnic, prowadząc do wzrostu ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, np. zawału serca, czy udaru mózgu

diabetyk – osoba chorująca na cukrzycę

dieta DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) – dieta nakierowana na zapobieganie i leczenie nadciśnienia. Badania kliniczne potwierdziły, że stosowanie diety DASH powoduje istotne obniżenie ciśnienia tętniczego

glikemia – stężenie glukozy we krwi

glukoza – cukier prosty otrzymywany w wyniku trawienia spożywanych węglowodanów. Wykorzystywana jest w procesach energetycznych organizmu – jest niezbędna do utrzymania ciepłoty ciała, pracy organów wewnętrznych i mięśni. Utrzymanie poziomu glukozy we krwi regulowane jest przez insulinę

hemoglobina glikowana HbA1C – wskaźnik oceny wyrównania cukrzycy, który odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi w ciągu ostatnich 90 dni

hiperglikemia – stan, w którym poziom glukozy we krwi osiąga wartość powyżej normy

hipoglikemia – niedocukrzenie, czyli stan, w którym poziom glukozy we krwi osiąga wartość poniżej normy

insulina – hormon wydzielany przez komórki beta trzustki. Odpowiada za utrzymanie stałego stężenia glukozy we krwi. Jeśli wydzielanie i/lub działanie insuliny jest zaburzone, wówczas glukoza zamiast trafiać do komórek, pozostaje we krwi, powodując szereg negatywnych następstw określanych jako powikłania cukrzycy

jednostki pomiaru glikemii – poziom glikemii może być wyrażony w mg/dl lub mmol/l. W Polsce najczęściej stosuje się jednostkę mg/dl. Chcąc przeliczyć jednostki między sobą, należy zastosować przelicznik: 1 mmol/l = 18 mg/dl

lipidogram – wynik badania laboratoryjnego określający poziom stężeń we krwi substancji tłuszczowych, czyli lipidów: cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji HDL i LDL oraz triglicerydów

otyłość brzuszna – rodzaj otyłości rozpoznawany na podstawie pomiaru obwodu talii. Otyłość brzuszną u kobiet stwierdza się, jeśli obwód talii ≥ 80 cm, zaś u mężczyzn ≥ 94 cm

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) – instytucja zrzeszająca największe autorytety w dziedzinie diabetologii w Polsce. Opracowuje wytyczne dotyczące leczenia cukrzycy, które szczegółowo określają zasady diagnozowania, leczenia i organizacji opieki medycznej dla pacjentów z cukrzycą

Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organisation, WHO) – międzynarodowa organizacja działająca przy ONZ zajmująca się ochroną zdrowia

triglicerydy (trójglicerydy) – forma tłuszczu wykorzystywana przez organizm do magazynowania energii. Podwyższony poziom triglicerydów prowadzi do otyłości, insulinooporności, zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, zwłaszcza w połączeniu z niskim poziomem HDL i wysokim poziomem LDL i cholesterolu całkowitego. Wysoki poziom triglicerydów może prowadzić również do rozwoju ostrego zapalenia trzustki

zespół metaboliczny – stan kliniczny, w którym jednocześnie występują: otyłość brzuszna, podwyższone ciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej i węglowodanowej. Zespół metaboliczny zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych

Cukrzyca typu 1

Dlaczego dochodzi do rozwoju cukrzycy typu 1?

Cukrzyca typu 1 należy do tak zwanych chorób z autoagresji. Oznacza to, że organizm osoby chorej produkuje przeciwciała, które niszczą własne komórki – w tym przypadku komórki beta trzustki produkujące insulinę. Bez insuliny glukoza nie jest w stanie przedostać się z krwi do wielu komórek organizmu, między innymi do komórek mięśni. Pozostając we krwi, jej stężenie osiąga wartości powyżej normy, zarówno na czczo, jak i w poszczególnych godzinach doby.
Ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 1 u dziecka jest 3 razy większe, jeżeli na cukrzycę choruje ojciec lub bliźniak jednojajowy.

Objawy cukrzycy typu 1

W cukrzycy typu 1 objawy choroby zazwyczaj pojawiają się nagle. Najczęściej jako pierwsze występują:

Częste oddawanie dużej ilości moczu (również w nocy)

Nasilone, niezaspokojone pragnienie

Spadek masy ciała pomimo dobrego apetytu

Osłabienie i senność

Spadek aktywności psychofizycznej (u dzieci objawia się brakiem ochoty na zabawę czy naukę)

Sucha i szorstka skóra

Zajady w kącikach ust, zmiany grzybicze na narządach moczowo-płciowych

Bóle brzucha, wymioty

Przyspieszony oddech

 

Cele leczenia cukrzycy typu 1

Przed rozpoczęciem leczenia ważnym jest ustalenie z lekarzem indywidualnych celów terapii, do osiągnięcia których należy dążyć.

Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) celem leczenia cukrzycy jest uzyskanie wartości docelowych w zakresie: glikemii, ciśnienia tętniczego, poziomu lipidów, masy ciała.

Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) różnicują cele leczenia cukrzycy u dzieci i młodzieży z celami, jakie stawia się osobom powyżej 70. roku życia. Cele leczenia cukrzycy u dzieci uwzględniają intensywny rozwój fizyczny, proces dojrzewania, dużą aktywność fizyczną, a także zaburzenia emocjonalne, które występują w okresie dojrzewania. Leczenie cukrzycy powinno zapewnić wyrównanie metaboliczne, nie zaburzając rozwoju fizycznego oraz stanu psychicznego dziecka.

 

DOCELOWE WARTOŚCI WYRÓWNYWANIA CUKRZYCY TYPU 1

GLIKEMIA NA CZCZO
I PRZED POSIŁKAMI

80-110 mg/dl
4,4-6,1 mmol/l
ODSETEK HEMOGLOBINY GLIKOWANEJ
HbA1C ≤ 6,5%
GLIKEMIA 2 GODZINY
PO POSIŁKU

< 140 mg/dl (< 7,8 mmol/l)

 

 

LECZENIE CUKRZYCY TYPU 1

Lekiem z wyboru, w terapii cukrzycy typu 1, jest insulina. Insulina podawana jest:

  • przy użyciu wstrzykiwaczy (penów),

  • osobistą pompą insulinową.

Warunkiem skutecznego leczenia insuliną jest umiejętność modyfikacji dawek insuliny w oparciu o samokontrolę poziomów glukozy za pomocą glukometru, np. Glucomaxx®.

Sprawdzając regularnie poziom glukozy, możesz na bieżąco modyfikować dawki insuliny przed każdym posiłkiem, a tym samym decydować o skuteczności prowadzonej terapii.

Monitorowanie glikemii

Pomiary glikemii przy użyciu glukometru

Regularne pomiary poziomu glukozy przy użyciu glukometru, np. Glucomaxx®, to podstawowy obowiązek osoby z cukrzycą. Pomiary glikemii pozwolą Ci poznać reakcję organizmu na spożyty posiłek, wysiłek fizyczny i inne czynniki, czyli NAUCZĄ CIĘ CUKRZYCY.

Zgodnie z zaleceniami PTD, pacjenci leczeni insuliną powinni dokonywać wielokrotne (co najmniej 4) pomiary glukozy w ciągu doby.

Osoby aktywne fizycznie, a także dbające o prawidłowe poziomy glukozy, powinny oznaczać stężenia glukozy częściej, a szczególnie w sytuacji złego samopoczucia, pogorszenia stanu zdrowia i innych sytuacji lub potrzeb.
Dzieci najczęściej wykonują od 6 do 10 pomiarów na dobę.

Regularne, samodzielne pomiary stężenia glukozy są istotnym elementem terapii cukrzycy, ponieważ pozwalają na lepsze zrozumienie i kontrolę choroby.

 

 

 

 

Hemoglobina glikowana hbA1C

Pomiary glikemii przy użyciu glukometru

Odsetek HbA1C odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi w okresie około 3 miesięcy poprzedzających oznaczenie, przy czym około 60% obecnej we krwi HbA1C powstaje w ciągu ostatniego miesiąca przed wykonaniem oznaczeń.
Oznaczenia HbA1C należy wykonywać raz w roku u pacjentów ze stabilnym przebiegiem choroby, osiągających cele leczenia. 
U pacjentów nieosiągających celów leczenia należy wykonywać oznaczenia HbA1C co najmniej raz na kwartał. U dzieci i młodzieży 3-4 razy w roku, w razie potrzeby częściej.

Docelowy poziom hemoglobiny glikowanej u pacjentów z cukrzycą typu 1 powinien wynosić ≤ 6,5%.

Dziecko chore na cukrzycę w szkole lub przedszkolu

Cukrzyca typu 1 rozpoznawana jest głównie u dzieci i młodzieży. Dzieci z cukrzycą, tak jak ich rówieśnicy, uczęszczają do przedszkoli i szkół. Jeśli jesteś rodzicem dziecka chorego na cukrzycę, szczególnie troszczysz się o jego bezpieczeństwo poza domem. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) w jasny sposób określają zasady współpracy rodziców z personelem pedagogicznym. Współpraca ta ma na celu zapewnienie dziecku bezpieczeństwa w szkole oraz stworzenie komfortowej atmosfery, aby nie czuło się napiętnowane czy wykluczone.

Oto kilka praktycznych wskazówek dotyczących współpracy rodziców/opiekunów z personelem pedagogicznym:

  • Przekaż personelowi pedagogicznemu:
    • pisemną informację o cukrzycy i sposobie udzielania pomocy w nagłych sytuacjach,
    • numery telefonów do rodziców, pielęgniarki edukacyjnej i lekarza.
  • Zorganizuj spotkanie z uczniami i nauczycielem, podczas którego przekażesz informację o cukrzycy oraz sposobach  udzielania pomocy w sytuacji niedocukrzenia. Dostarcz do szkoły niezbędną literaturę o cukrzycy.
  • Zabezpiecz placówkę w glukozę i glukagon.

Jeśli dziecko wyjeżdża np. na zieloną szkołę, nie zapomnij wyposażyć go w insulinę, glukagon, glukozę, glukometr z paskami testowymi, peny lub pompę insulinową wraz z wyposażeniem.

Cukrzyca nie jest wskazaniem do indywidulanego toku nauczania i zwolnienia z jakichkolwiek zajęć, również z zajęć wychowania fizycznego. Dziecko w szkole korzysta ze wszystkich aktywności społecznych oraz fizycznych.

Cukrzyca typu 2

Dlaczego dochodzi do rozwoju cukrzycy typu 2?

Cukrzyca typu 2 rozwija się w sytuacji genetycznie uwarunkowanego zaburzenia wydzielania i/lub działania insuliny powyżej 40. roku życia. Jej wystąpieniu sprzyjają:

  • wiek,
  • otyłość,
  • mało aktywny tryb życia.

Wraz z wiekiem zmniejsza się produkcja insuliny przez komórki beta trzustki, jednocześnie wzrasta oporność tkanek na działanie insuliny (insulinooporność). Nadwaga i dieta bogata w tłuszcze dodatkowo zmniejszają wrażliwość komórek na działanie insuliny. 
Tak więc styl życia odgrywa bardzo istotną rolę w rozwoju cukrzycy typu 2. Jest również bardzo istotny w leczeniu cukrzycy.

Objawy cukrzycy typu 2

W cukrzycy typu 2 objawy rozwijają się stopniowo. Są to najczęściej: 

Zmniejszenie masy ciała pomimo braku zmian w diecie i aktywności fizycznej

Częste oddawanie moczu (nawet w nocy)

Nasilone, niezaspokojone pragnienie

Osłabienie i wzmożona senność

Infekcje układu moczowo-płciowego

Pojawienie się zmian ropnych na skórze

Początkowo, kiedy glikemia nie jest jeszcze bardzo wysoka, nasilenie objawów jest niewielkie – mogą one zostać niezauważone lub zbagatelizowane i tym samym, pomimo rozwoju choroby, diagnoza nie będzie postawiona. Dlatego tak ważne jest okresowe oznaczanie stężenia glukozy.

Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) 2016 u wszystkich osób > 45. roku życia należy oznaczyć stężenie glukozy raz na 3 lata.

Ponadto u osób:

  • z nadwagą lub otyłością
  • z cukrzycą w rodzinie (rodzice lub rodzeństwo)
  • mało aktywnych fizycznie
  • u których w poprzednim badaniu rozpoznano stan przedcukrzycowy
  • u kobiet z przebytą cukrzycą ciążową
  • u kobiet, które urodziły dziecko o masie ciała > 4 kg
  • z nadciśnieniem tętniczym
  • z zaburzeniami gospodarki lipidowej
  • u kobiet z zespołem policystycznych jajników
  • z chorobą układu sercowo-naczyniowego

Oznaczenie glikemii powinno być dokonywane raz w roku bez względu na wiek.

Cele leczenia cukrzycy typu 2

Cele leczenia ustali z Tobą lekarz prowadzący, będzie kierował się wytycznymi opracowanymi przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) 2016. W wytycznych określono docelowe wartości najważniejszych parametrów, jak np. glikemia czy ciśnienie krwi, do osiągnięcia których należy dążyć. Jednym z bardzo istotnych parametrów odzwierciedlających stężenie glukozy we krwi w okresie około 3 miesięcy wstecz jest odsetek hemoglobiny glikowanej HbA1C.

 

DOCELOWE WARTOŚCI ODSETKA HEMOGLOBINY GLIKOWANEJ HbA1C U PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ TYPU 2 TO:

Osoby krótko chorujące na cukrzycę typu 2, bez obciążeń kardiologicznych oraz dzieci i młodzież niezależnie od typu choroby
HbA1C 6,5 %
Cel ogólny
 HbA1C7%
Chorzy w zaawansowanym wieku i/lub z cukrzycą z powikłaniami o charakterze makroangiopatii (przebyty zawał serca i/lub udar mózgu) i/lub licznymi chorobami towarzyszącymi
HbA1C ≤ 8,0%
Parametr Docelowa wartość
Gospodarka lipidowa
Stężenie cholesterolu całkowitego < 175 mg/dl < 4,5 mmol/l
Stężenie cholesterolu frakcji LDL u chorych na cukrzycę typu 1 poniżej 40. roku życia < 100 mg/dl < 2,6 mmol/l
Stężenie cholesterolu frakcji LDL u chorych na cukrzycę < 70 mg/dl < 1,9 mmol/l
Stężenie cholesterolu frakcji HDL (dla kobiet wyższe o 10 mg/dl i o 0,3 mmol/l) > 40 mg/dl > 1,0 mmol/l
Stężenie cholesterolu „nie HDL” < 130 mg/dl > 3,4 mmol/l
Stężenie triglicerydów < 150 mg/dl > 1,7 mmol/l
Ciśnienie tętnicze
Ciśnienie skurczowe < 140 mm Hg
Ciśnienie rozkurczowe < 80 mm Hg

Leczenie cukrzycy typu 2

Leczenie cukrzycy typu 2 odbywa się na dwóch płaszczyznach:

Terapia niefarmakologiczna:
• edukacja pacjenta,
• dieta,
• wysiłek fizyczny.
Terapia farmakologiczna:
• doustne leki przeciwcukrzycowe,
• insulinoterapia,
• terapia złożona.

Samokontrola

Warunkiem skutecznego leczenia cukrzycy typu 2 są systematyczne pomiary glikemii za pomocą glukometru, np. Glucomaxx®.

Monitorowanie glikemii

Pomiary glikemii przy użyciu glukometru

Rozpoznanie cukrzycy nie oznacza, że Twoje życie diametralnie się zmieni. Cukrzyca to nie wyrok, to nowe obowiązki, z których podstawowym jest regularny pomiar poziomu glikemii za pomocą glukometru, np. Glucomaxx®.

Systematyczne pomiary glikemii pozwolą Tobie i Twojemu lekarzowi poznać reakcję organizmu na stosowaną dietę, aktywność fizyczną, przyjmowane leki i inne czynniki, jak np. infekcje. Będą drogowskazem prowadzącym do najlepszych decyzji terapeutycznych.

Twój lekarz ustali właściwą dla Ciebie częstotliwość pomiarów glikemii. Poniżej w tabeli znajdziesz rekomendacje Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) dotyczące częstotliwości pomiarów glikemii w zależności od stosowanej terapii.

Chorzy leczeni dietą Chorzy przyjmujący leki doustne i/lub analogi GLP Chorzy z cukrzycą typu 2 leczeni stałymi dawkami insuliny Chorzy na intensywnej insulinoterapii (minimum 3 wstrzyknięcia/dzień), niezależnie od typu cukrzycy

Raz w tygodniu:
o różnych porach dnia

Raz w miesiącu:
na czczo i 2 h po głównych posiłkach

Codziennie:
raz, o różnych porach dnia

Raz w tygodniu:
na czczo i po głównych posiłkach 

Codziennie:
1-2 razy

Raz w tygodniu:
na czczo i po głównych posiłkach

Raz w miesiącu:
na czczo, przed i 2 h po głównych posiłkach, przed snem, o 24.00, między 2.00-4.00

Codziennie:
co najmniej 4 pomiary wg zaleceń lekarza i potrzeb pacjenta
Wszyscy chorzy
Pomiary doraźne w przypadku złego samopoczucia, nagłego pogorszenia stanu zdrowia itp.

 

Regularne, samodzielne pomiary stężenia glukozy są istotnym elementem terapii cukrzycy, pozwalają na lepsze zrozumienie i kontrolę choroby.

Samokontrola, czyli samodzielne wykonywanie pomiarów glikemii za pomocą glukometru, jest integralną częścią leczenia cukrzycy. Dlatego tak ważny jest odpowiedni dobór glukometru do Twoich potrzeb.

 Samokontrola, czyli regularne pomiary poziomu glukozy we krwi to:

  • mniejsze ryzyko powikłań cukrzycy,
  • możliwość poznania reakcji organizmu na zastosowaną dietę, aktywność fizyczną i leki.

Doustne leki przeciwcukrzycowe 
O ile w leczeniu cukrzycy typu 1 podstawę leczenia stanowi podawanie insuliny, tak w cukrzycy typu 2 insulina jest zarezerwowana w sytuacjach, kiedy leki doustne nie przynoszą oczekiwanego efektu terapeutycznego.

Spośród leków doustnych lekarz ma do wyboru kilka grup leków, których mechanizm działania uwzględnia dwa podłoża rozwoju cukrzycy typu 2, czyli insulinooporność i upośledzenie wydzielania insuliny. W trakcie postępu choroby lekarz będzie modyfikował zaleconą farmakoterapię, dostosowując ją do fazy choroby. Na pewnym etapie leczenia lekarz może zadecydować o włączeniu do terapii insuliny.

Ważnym czynnikiem decydującym o wyborze leku jest jego tolerancja. Dlatego zgłaszaj lekarzowi wszystkie działania niepożądane związane z przyjmowanymi lekami. Pozwoli to dobrać optymalną terapię dla Ciebie – nie tylko pod kątem skuteczności, ale również bezpieczeństwa leczenia.

 

Insulina w leczeniu cukrzycy typu 2
Jeśli cukrzycę rozpoznano u Ciebie późno – przy wartościach glikemii  ≥​ 300 mg/dl i nasilonych objawach hiperglikemii – lekarz prawdopodobnie zastosuje insulinę już na początku terapii. W takich przypadkach terapia insuliną jest czasowa i po krótkim czasie może zostać zastąpiona terapią lekami doustnymi.

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) 2016 insulinę należy wprowadzić do terapii także w sytuacji, gdy leki doustne stają się nieskuteczne i nie pozwalają uzyskać poziomu hemoglobiny glikowanej HbA1C < 7%.

Istnieją również sytuacje, gdy insulinę wprowadza się do terapii cukrzycy typu 2 niezależnie od wartości glikemii. Dzieje się tak w przypadku np. ciąży, wysokich wartości glikemii po przebytej infekcji czy urazie, w związku z zabiegiem chirurgicznym, udarem mózgu, ostrym zespołem wieńcowym.

Na każdym z etapów leczenia cukrzycy dieta i dostosowany do możliwości wysiłek fizyczny pozostają integralnymi elementami terapii. Bez zdrowych nawyków żywieniowych i aktywności fizycznej żaden z leków nie przyniesie spodziewanych efektów terapeutycznych.

Monitorowanie pacjenta z cukrzycą
Aby zapobiec rozwinięciu powikłań, oprócz monitorowania glikemii ważne są okresowe badania. Ich rodzaj i częstotliwość szczegółowo określają wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD).
Badania, które powinny być wykonywane z określoną w wytycznych częstotliwością, to między innymi badania:

  • odsetek hemoglobiny glikowanej HbA1C,
  • ogólne moczu z osadem,
  • cholesterolu i triglicerydów,
  • dna oka przy rozszerzonych źrenicach. 

Cukrzyca ciążowa

Jestem w ciąży, mam cukrzycę

Ciąża to czas, kiedy ze zdwojoną uwagą troszczymy się o zdrowie. Dlaczego? Odpowiedź wydaje się oczywista – zdrowa, zadbana mama to pierwszy prezent, który możemy podarować rozwijającemu się w łonie dziecku. Regularne wizyty u lekarza ginekologa, badania zgodne z kalendarzem ciąży, zdrowa dieta, umiarkowany ruch i odpoczynek to kanon postępowania przyszłej mamy.

Ciąża to też czas, kiedy każde, nawet najdrobniejsze pogorszenie stanu zdrowia, niedyspozycja wzbudzają czujność przyszłych rodziców, rodzą obawy o prawidłowy rozwój dziecka. Jeśli więc w którymś momencie trwania ciąży przyszła mama dowiaduje się, że właśnie zdiagnozowano u niej cukrzycę, naturalną pierwszą reakcją jest lęk, niepokój oraz kłębiące się w głowie pytania, z których zazwyczaj na pierwszy plan wysuwa się:

Jaki wpływ będzie miała cukrzyca na rozwój mojego dziecka na etapie życia płodowego i po narodzinach?
Z informacji zawartych w tej części serwisu dowiesz się między innymi:

  • Co to jest cukrzyca i dlaczego ciąża sprzyja rozwojowi cukrzycy.
  • Jakie wpływ może mieć cukrzyca ciążowa na rozwój dziecka.
  • Na czym polega leczenie cukrzycy ciążowej.

Co to jest cukrzyca ciążowa?

Cukrzyca ciążowa to zaburzenie tolerancji węglowodanów powodujące zwiększenie stężenia glukozy we krwi, które po raz pierwszy zostało rozpoznane w ciąży.
W praktyce oznacza to, że w Twojej krwi poziom glukozy, czyli cukru będącego źródłem energii (dla mięśni), jest powyżej normy. Utrzymywanie się takiego stanu ma negatywne konsekwencje dla Ciebie i dziecka.

Brak jest szczegółowych danych dotyczących częstotliwości występowania cukrzycy ciążowej. Dane epidemiologiczne mówią o przedziale 2-12% ciężarnych, u których rozpoznaje się cukrzycę ciążową. Jeśli przyjąć, że problem dotyczy 5% ciężarnych, a w Polsce w 2014 r. urodziło się 376 tys. dzieci, problem cukrzycy ciążowej dotyczy około 19 tys. kobiet rocznie.

Dlaczego ciąża sprzyja rozwojowi cukrzycy?

Ciąża to czas, kiedy organizm przyszłej mamy nakierowany jest na zabezpieczenie potrzeb żywieniowych rozwijającego się płodu. Proces ten wspierany jest przez zmiany hormonalne zachodzące w organizmie ciężarnej.
Trzustka kobiety ciężarnej dążąc do wyrównania poziomu glukozy we krwi, produkuje coraz więcej insuliny (nawet 3 razy więcej niż przed ciążą). Zdarza się jednak, że nie jest w stanie dostarczyć takiej ilości insuliny, która zniweluje „procukrzycowe” (diabetogenne) działanie hormonów. Wówczas dochodzi do wzrostu stężenia glukozy we krwi i rozwoju cukrzycy ciążowej.

Jakie konsekwencje niesie nieleczona cukrzyca dla dziecka?

Największe ryzyko powikłań związanych z hiperglikemią ciężarnej występuje u kobiet, u których cukrzyca wystąpiła jeszcze przed ciążą, ale była nierozpoznana lub źle leczona. Wysoki poziom glukozy w pierwszym trymestrze ciąży, kiedy tworzą się narządy (etap organogenezy), oznacza wzrost ryzyka wystąpienia wad rozwojowych u dziecka i poronień. Wzrost ryzyka dotyczy zatem sytuacji, kiedy cukrzyca wystąpiła przed zajściem w ciążę – była nierozpoznana lub źle leczona.
Cukrzyca ciążowa rozwija się w drugiej połowie ciąży. Nieleczona również prowadzi do negatywnych następstw, chociaż nie tak poważnych jak w przypadku hiperglikemii występującej tuż przed i w pierwszych miesiącach ciąży.

Przedostający się przez łożysko nadmiar glukozy prowadzi do nadmiernego wzrostu płodu i w konsekwencji osiągnięcia przez dziecko masy urodzeniowej powyżej 4 kg i więcej. Stan taki określa się jako makrosomię. Przerostowi ulegają w szczególności organy, których metabolizm zależny jest od insuliny: wątroba, śledziona, serce, tkanka tłuszczowa i mięśniowa. Duży płód niesie ze sobą ryzyko urazów okołoporodowych – przedłużającego się porodu, urazów, niedotlenienia płodu i w konsekwencji złego rozwoju neurologicznego. Duże dziecko nie świadczy o dojrzałości narządów.

Makrosomię wykrywa się w badaniu ultrasonograficznym płodu. Czujność powinny wzbudzić nadmierny przyrost masy ciała w ciąży i urodzenie wcześniejszego dziecka z makrosomią.
U dzieci kobiet chorujących na cukrzycę osiągających wiek szkolny i dorosłość częściej stwierdza się nadwagę, otyłość, nietolerancję glukozy i cukrzycę typu 2 w porównaniu do dzieci, których matki nie miały zaburzeń gospodarki węglowodanowej w ciąży.

Czynniki ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej

Cukrzyca ciążowa może rozwinąć się u każdej ciężarnej. Czynniki wymienione poniżej są tymi, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia cukrzycy u przyszłej mamy.

Czynniki ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej:

  • ciąża po 35. roku życia,
  • wcześniejsze porody dzieci o masie ciała powyżej 4 kg,
  • urodzenie noworodka z wadą rozwojową,
  • wcześniejsze zgony wewnątrzmaciczne,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • nadwaga lub otyłość,
  • występowanie w rodzinie cukrzycy typu 2,
  • rozpoznanie cukrzycy ciążowej w poprzednich ciążach,
  • urodzenie więcej niż dwojga dzieci.

Istnienie któregoś z czynników ryzyka oznacza, że już na pierwszej wizycie w ciąży, oprócz oznaczenia glukozy na czczo, lekarz zaleci wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy (75 g OGTT). 

Diagnoza cukrzycy ciążowej i co dalej?

Wykrycie i właściwe leczenie cukrzycy ciążowej daje olbrzymie szanse na urodzenie zdrowego dziecka. Zatem Twój wysiłek i dyscyplina w przestrzeganiu zaleceń lekarskich mogą zostać nagrodzone – Twój maluszek urodzi się zdrowy. Wspólnie ze swoim lekarzem diabetologiem ustalisz indywidualny sposób postępowania i monitorowania cukrzycy.

Najważniejsze zalecenia dotyczące postępowania i leczenia cukrzycy ciążowej:

 

  • kontrola poziomu glukozy we krwi za pomocą glukometru, np. Glucomaxx®,
  • stosowanie specjalnej diety cukrzycowej dla kobiet w ciąży,
  • kontrola masy ciała,
  • aktywność fizyczna zalecana dla ciężarnych,
  • włączenie insulinoterapii (w przypadku braku efektów stosowanej diety).

 

Kontrola glikemii za pomocą glukometru

Pomiary wartości glikemii przy użyciu glukometru, np. Glucomaxx®, to działanie, które z każdym pomiarem będzie dawało Ci odpowiedź na pytania:

  • Czy poziom glukozy mieści się w normie?
  • Czy poziom glukozy jest bezpieczny dla dziecka i dla mnie?

Odpowiedzi na te pytania, a tym samym regularne pomiary glikemii mają kluczowe znaczenie dla Ciebie oraz prowadzącego Cię lekarza. Lekarz uzgodni z Tobą liczbę i porę pomiarów glikemii przy użyciu glukometru. Zazwyczaj przyjmuje się, że ciężarne powinny wykonywać 6-7 pomiarów dziennie:

  • na czczo,
  • 1 godzinę po głównych posiłkach: I i II śniadaniu, obiedzie, podwieczorku i kolacji.

Docelowe wartości glikemii w samokontroli wg zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) 2016 to:

Czas pomiaru Docelowa wartość mg/dl Docelowa wartość mmol/l
Na czczo i przed posiłkami 70-90 mg/dl 3,3-5,0 mmol/l
W 1. godzinie po rozpoczęciu posiłku < 120 mg/dl < 6,7 mmol/l
Między godziną 2.00 a 4.00 > 60 mg/dl > 3,3 mmol/l

Dieta cukrzycowa dla kobiet w ciąży

Dieta cukrzycowa jest bardzo istotnym elementem leczenia cukrzycy ciążowej.
Spożywane posiłki powinny zapewnić prawidłowy przyrost masy ciała i rozwój dziecka. Przyrost masy ciała w ciąży powinien wynosić średnio od 8 do 12 kg, w zależności od wyjściowej masy ciała:

  • ok. 7 kg u kobiet z wyjściowym BMI > 29 kg/m2,
  • ok. 18 kg u kobiet z wyjściowym BMI < 19,8 kg/m2.

Zapotrzebowanie kaloryczne w ciąży to około 35 kcal na 1 kg należnej masy ciała, co oznacza około 1500-2400 kcal/dobę (przeciętnie 1800 kcal). Zakładając zalecaną masę ciała np. 60 kg, powinnaś w ciągu doby dostarczyć organizmowi 2100 kcal.
Dieta w ciąży nie oznacza więc konieczności jedzenia „za dwoje”, a u kobiet z nadwagą zaleca się wręcz stosowanie diety z niewielkim ograniczeniem kalorii o ok. 500 kcal. Nie jest to dieta redukująca masę ciała. W trakcie ciąży pacjentka nie może odczuwać głodu. Zapotrzebowanie energetyczne ciężarnych wzrasta w pierwszym trymestrze o około 150 kcal/dobę, w pozostałych trymestrach o około 200-300 kcal/dobę.

 

Zawartość składników odżywczych w posiłkach

Spożywane posiłki powinny zawierać:

  • 40-50% węglowodanów, tj. około 180 g/dobę (preferowane węglowodany o niskim indeksie glikemicznym),
  • 30% białka,
  • 20-30% tłuszczów w równych częściach nasyconych i wielonienasyconych.

 

Praktyczne wskazówki dotyczące diety:

 a) optymalna liczba spożywanych posiłków wynosi 6-8, z czego 3 to posiłki główne, pozostałe to drobne przekąski
 b) warto hołdować zasadzie „jedz mniej, ale częściej” oraz spożywać posiłki o regularnych porach
 c) przerwy pomiędzy posiłkami nie powinny wynosić więcej niż 3 godziny
 d) jeśli wychodzisz z domu, pamiętaj, by zabrać ze sobą przygotowany posiłek
 e) jedz powoli, przeżuwaj dokładnie każdy kęs, co będzie przeciwdziałać gwałtownemu wzrostowi glikemii poposiłkowej

 

Aktywność fizyczna w ciąży

Umiarkowana aktywność fizyczna w ciąży przynosi wiele korzyści zarówno dla mamy, jak i dziecka. Regularna aktywność fizyczna zmniejsza insulinooporność, a tym samym poziom glukozy we krwi. Trwające 30 minut codzienne spacery to korzyści w postaci zmniejszenia stężenia glukozy, większej wytrzymałości fizycznej i mniejszej podatności na „ciążowe dolegliwości”, jak nudności, zmęczenie, bóle pleców.

Przykłady aktywności fizycznej zalecanej i niezalecanej/zabronionej w ciąży

Rodzaje aktywności fizycznej zalecane w ciąży Rodzaje aktywności fizycznej niezalecane lub zabronione w ciąży
regularne spacery gry zespołowe
pływanie jazda konna
aqua aerobic jazda na rowerze po nierównym terenie
joga narciarstwo
fitness dla ciężarnych lekkoatletyka
pilates nurkowanie
body ball sporty walki

 

Terapia insuliną

U osób bez cukrzycy insulina jest wydzielana w sposób automatyczny po zjedzeniu posiłku zawierającego węglowodany. U osób z cukrzycą mechanizm ten jest zaburzony, dlatego wprowadza się terapię insuliną, która naśladuje fizjologiczny proces produkcji insuliny przez komórki beta trzustki. Insulina jest obecnie jedynym zaakceptowanym lekiem do leczenia cukrzycy ciążowej.

Insulina ludzka krótkodziałająca:

Insulinę ludzką krótkodziałającą podaje się przed posiłkami. Rozpoczyna ona działanie po 30-45 min od wstrzyknięcia, osiągając maks. stężenie po 2-3 godz. Z tego też powodu iniekcje należy wykonywać ok. 30 min przed głównymi posiłkami. Ze względu na stosunkowo długi czas działania insuliny (6-8 godz.) wymagane jest spożywanie poza 3 głównymi posiłkami przekąsek w postaci drugiego śniadania, podwieczorku oraz drugiej kolacji. Taki rytm posiłkowy sprzyja, niestety, poposiłkowej hiperinsulinemii i przyrostowi masy ciała; zwiększa też ryzyko hipoglikemii.

Analogi szybkodziałające:

Analogi szybkodziałające osiągają natomiast maks. stężenie we krwi znacznie szybciej i działają krócej (do 3 godz.). Iniekcje można wykonywać tuż przed jedzeniem, w trakcie jedzenia, a nawet po nim. Ich stosowanie pozwala na większą swobodę w modyfikowaniu składu 
i czasu spożywania posiłków. Ułatwia uniknięcia hiperglikemii poposiłkowej przy mniejszym ryzyku epizodów hipoglikemii. Stanowi to niewątpliwą zaletę dla kobiet ciężarnych.

Model insulinoterapii dostosowuje się do rodzaju zaburzeń. Można podawać insulinę tylko przed posiłkami celem obniżenia glikemii poposiłkowej. Można też podawać jedynie insulinę długodziałającą wieczorem, gdy poziom glikemii na czczo przekracza normę.

Insulina w bardzo niewielkim stopniu przenika przez łożysko, dlatego jest bezpieczna dla płodu. Insulinę wstrzykuje się za pomocą penów. Liczba wstrzyknięć zależy od rodzaju stosowanej insuliny. W zależności od tego, o jakich porach dnia glikemia jest zaburzona, lekarz zleci podawanie insuliny np. tylko przed posiłkami lub tylko na noc. Insuliny krótko- i szybkodziałające podaje się w ramiona, długodziałające w uda i pośladki. Podawanie insuliny w brzuch u kobiet ciężarnych nie jest przeciwskazane, chociaż może wiązać się ze stresem, dlatego to miejsce podania zazwyczaj nie jest stosowane u kobiet ciężarnych.

Szczegółowe zasady podawania insuliny omówi z Tobą lekarz diabetolog lub pielęgniarka diabetologiczna.

Powikłania

Hipoglikemia (niedocukrzenie)
W przebiegu cukrzycy może się zdarzyć, że poziom cukru we krwi osiągnie bardzo niską wartość, tj. poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l). Wówczas mamy do czynienia z hipoglikemią.

W przypadku wystąpienia hipoglikemii należy spożyć węglowodany zawierające 10-20 g glukozy. Może to być np. cukier płynny w saszetkach, tabletki z glukozą, świeży owoc, łyżeczka miodu lub dżemu.

W przypadku dłużej trwającego niedocukrzenia może dojść do utraty przytomności!

Objawy hipoglikemii to:

  • uczucie silnego głodu,
  • zlewne poty,
  • szybkie bicie serca,
  • dezorientacja,
  • bóle głowy,
  • uczucie niepokoju,
  • drżenie rąk.

Najczęstsze przyczyny hipoglikemii to:

  • niespożycie posiłku po przyjęciu insuliny,
  • zbyt mała kaloryczność spożytego posiłku,
  • zbyt duża przerwa pomiędzy wstrzyknięciem insuliny a posiłkiem,
  • intensywny, nieplanowany wysiłek fizyczny,
  • zbyt duża dawka insuliny,
  • spożycie alkoholu.


Przy niedocukrzeniu nie należy spożywać produktów zawierających tłuszcz, np. czekolady, gdyż tłuszcz zwalnia wchłanianie cukru. Jeśli na skutek hipoglikemii nastąpi utrata przytomności, nie należy chorego karmić i poić. W takich sytuacjach należy wezwać pogotowie, ewentualnie podać zastrzyk z glukagonem (chorzy powinni mieć go przy sobie).
Częste oznaczanie glikemii, przestrzeganie zaleceń dietetycznych oraz dotyczących przyjmowania insuliny i unikanie picia alkoholu to sposoby na zapobieganie hipoglikemii.

Hiperglikemia i kwasica ketonowa

O hiperglikemii mówimy wówczas, kiedy stężenie glukozy we krwi przekracza wartości normy, czyli na czczo jest wyższe niż 125 mg/dl, a po posiłkach wyższe niż 140 mg/dl. Stan podwyższonej glikemii utrzymujący się kilka godzin może doprowadzić do rozwoju kwasicy ketonowej, czyli nadmiernej produkcji substancji kwaśnych w organizmie (ciał ketonowych). Ryzyko wystąpienia kwasicy ketonowej jest większe w przypadku cukrzycy typu 1.

 

Objawy kwasicy ketonowej to:

  • ból głowy,
  • nudności, wymioty,
  • zmęczenie,
  • uczucie suchości w ustach,
  • oddawanie dużej ilości moczu, również w nocy,
  • pragnienie.

Obecność ciał ketonowych w moczu można sprawdzić w warunkach domowych za pomocą dostępnych w aptece testów paskowych.
 

Przyczyny wystąpienia kwasicy to:

  • świeżo rozpoznana, jeszcze nieleczona cukrzyca typu 1,
  • zaprzestanie przyjmowania insuliny,
  • niedrożność wkłucia podskórnego u osób korzystających z pompy insulinowej,
  • infekcje, np. zapalenie gardła – ostre stany zapalne (np. zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze),
  • ciąża u kobiet z cukrzycą typu 1,
  • nagłe ciężkie zachorowanie, np. zawał serca, udar mózgu,
  • nadużywanie alkoholu.

Przewlekłe powikłania cukrzycy

Cukrzyca bywa nazywana „cichym zabójcą”. Utrzymujący się zbyt wysoki poziom glukozy we krwi wywołuje szereg negatywnych następstw w obrębie wielu narządów: serca, mózgu, nerek, stóp, oczu. Im lepsze wyrównanie cukrzycy, tym mniejsze ryzyko rozwoju powikłań. W zależności od rodzaju naczyń, które zostają uszkodzone, powikłania cukrzycy dzielimy na mikroangiopatie i makroangiopatie.

USZKODZENIE MAŁYCH NACZYŃ KRWIONOŚNYCH , TZW. MIKROANGIOPATIE

Uszkodzenie oczu 
– najczęściej retinopatia 
cukrzycowa. Może prowadzić
do całkowitej ślepoty. 
Uszkodzenia nerek
– nefropatia cukrzycowa. Może prowadzić do całkowitej niewydolności nerek, konieczności dializ czy też przeszczepu nerki.
Neuropatia cukrzycowa
– uszkodzenie układu nerwowego mogące objawiać się na wiele różnych sposobów. Powoduje m.in. uporczywe dolegliwości bólowe stóp i może być przyczyną zespołu stopy cukrzycowej.

USZKODZENIE NACZYŃ O WIĘKSZYM KALIBRZE, TZW. MAKROANGIOPATIE

Choroba wieńcowa – większe ryzyko zawału serca i śmierci z przyczyn sercowo-naczyniowych.
Zespół stopy cukrzycowej – najczęstsza przyczyna nieurazowych amputacji stóp.
Choroba niedokrwienna ośrodkowego układu nerwowego – większe ryzyko np. udaru mózgu.

Dyscyplina i determinacja mają ogromne znaczenie w prawidłowym leczeniu cukrzycy. To od Ciebie w bardzo dużym stopniu zależy przebieg choroby, jakość życia i wystąpienie powikłań. Warto podjąć wysiłek.

Kluczowe znaczenie w zapobieganiu rozwinięcia powikłań ma wyrównanie cukrzycy, czyli utrzymanie stężenia glukozy w zalecanych granicach. W przypadku cukrzycy typu 2 ważna jest także prawidłowa kontrola ciśnienia tętniczego i profilu lipidowego.

 

Choroby współistniejące

Nadciśnienie tętnicze w cukrzycy

Szacuje się, że ok. 70% chorych na cukrzycę typu 2 ma nadciśnienie tętnicze. Nadciśnienie tętnicze w cukrzycy znacząco zwiększa ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych. Może doprowadzić do udaru mózgu, choroby wieńcowej, zawału mięśnia sercowego czy też niewydolności nerek. Dlatego też, zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) 2016, uzyskanie wartości docelowych ciśnienia tętniczego traktowane jest jako jeden z celów leczenia cukrzycy.

Docelowa wartość ciśnienia tętniczego u pacjentów z cukrzycą to:
< 140/90 mm Hg

Zaburzenia lipidowe w cukrzycy

Zaburzenia lipidowe występują u około 60-80% chorych na cukrzycę typu 2. Podobnie jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe towarzyszące cukrzycy znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia poważnych incydentów sercowo-naczyniowych, jak np. zawału serca czy udaru mózgu. Uzyskanie docelowych wartości parametrów gospodarki lipidowej jest jednym z celów leczenia cukrzycy.

Pożądane wartości parametrów lipidowych:

Cukrzyca typu 1 rozpoznawana jest głównie u dzieci i młodzieży. Dzieci z cukrzycą, tak jak i ich rówieśnicy, uczęszczają do przedszkoli i szkół. Jeśli jesteś rodzicem dziecka chorego na cukrzycę, zapewne troszczysz się o jego bezpieczeństwo poza domem. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) w jasny sposób określają zasady współpracy rodziców z personelem pedagogicznym. Współpraca ta ma na celu zapewnienie dziecku bezpieczeństwa w szkole oraz stworzenie komfortowej atmosfery, aby nie czuło się napiętnowane czy wykluczone.

  • cholesterol całkowity < 175 mg/dl,
  • cholesterol frakcji HDL:
    • u kobiet: > 50 mg/dl,
    • u mężczyzn: > 40 mg/dl.
  • cholesterol frakcji LDL < 70 mg/dl*,
  • triglicerydy < 150 mg/dl,
  • cholesterol „nie HDL” < 130 mg/dl.